Eén speelbak, eindeloos veel spel: sensorisch spel zonder gedoe

 

 

Een nieuwe speelbak hoeft niet te betekenen dat je steeds allemaal nieuwe materialen nodig hebt.

Juist één vaste basis kan keer op keer veranderen. Vandaag is het een strand, volgende week een boerderij en daarna misschien een dierenopvang, ijssalon of kleine fantasiewereld.

Door materialen opnieuw te gebruiken en steeds maar een paar onderdelen te veranderen, blijft het spel verrassend zonder dat je telkens helemaal opnieuw hoeft te beginnen.

In deze blog lees je hoe je met één speelbak steeds nieuwe speelmomenten kunt creëren.

 

 

Begin met een vaste basis

Een vaste speelbak maakt het makkelijker om regelmatig sensorisch spel aan te bieden.

Je hoeft niet iedere keer opnieuw te bedenken waar je gaat spelen of welke bak geschikt is. Je begint gewoon met dezelfde basis en past de inhoud aan het moment aan.

 

Een eenvoudige basis kan bestaan uit:

• een speelbak;
• één sensorisch basismateriaal;
• een paar bakjes;
• een schepje, lepel of pincet.

 

Dat is vaak al genoeg.

Het fijne van een vaste basis is dat kinderen de materialen herkennen. Ze weten wat ze ermee kunnen doen en hoeven niet iedere keer alles opnieuw te ontdekken.

Tegelijkertijd kun je met een kleine verandering toch weer nieuwsgierigheid oproepen.

Je hoeft niet alles tegelijk te veranderen

Een veel voorkomende gedachte bij sensorisch spel is dat iedere speelbak een compleet nieuw thema nodig heeft.

Maar dat hoeft helemaal niet.

Je kunt dezelfde materialen meerdere keren gebruiken en steeds maar één onderdeel aanpassen.

Heb je bijvoorbeeld een speelbak met magisch zand, schepjes en kleine bakjes?

Dan kun je de ene keer dieren toevoegen, de volgende keer voertuigen en daarna een paar schelpen.

De basis blijft hetzelfde, maar het verhaal verandert.

Dat maakt voorbereiden eenvoudiger én geeft bekende materialen telkens een nieuwe rol.

 

 

Wissel alleen het thema

De makkelijkste manier om te variëren is door alleen de thematische onderdelen te veranderen.

 

Stel dat je vaste speelbak bestaat uit:

• magisch zand;
• een schepje;
• twee kleine bakjes.

 

Daar kun je allerlei kanten mee op.

Voeg bijvoorbeeld boerderijdieren toe en je hebt een kleine boerderij.

Vervang de dieren door schelpen en een paar blauwe accessoires en je hebt een strand.

Voeg voertuigen toe en het zand wordt ineens een bouwplaats.

Met een paar dinosaurussen verandert dezelfde speelbak in een prehistorisch landschap.

Je hoeft dus niet voor ieder thema een compleet nieuwe set materialen klaar te zetten.

Een paar herkenbare elementen zijn vaak al genoeg om een nieuw verhaal uit te lokken.

 

 

Gebruik materialen die je al in huis hebt

Veel fijne toevoegingen voor een speelbak heb je waarschijnlijk al in huis.

 

Denk bijvoorbeeld aan:

• lepels;
• kleine kommetjes;
• muffinvormen;
• maatbekers;
• ijsblokjesvormen;
• kartonnen rolletjes;
• doppen;
• kleine doosjes.

 

Een leeg bakje kan de ene keer een voerbak zijn en de volgende keer een zwembad, schatkist of winkeltje.

Een muffinvorm kan gebruikt worden om kleuren te sorteren, kleine vondsten te verzamelen of fantasiegerechten te maken.

Kinderen kijken vaak anders naar materialen dan volwassenen. Een voorwerp hoeft daarom niet maar één functie te hebben.

Juist dat maakt hergebruik zo leuk.

 

 

Kijk ook eens buiten

Ook buiten zijn allerlei materialen te vinden die tijdelijk onderdeel kunnen worden van een speelbak.

 

Denk aan:

• bladeren;
• takjes;
• stenen;
• schelpen;
• kastanjes;
• dennenappels;
• bloemblaadjes.

 

Controleer natuurlijke materialen altijd voordat je ze gebruikt en kies alleen materialen die schoon, heel en geschikt zijn voor jouw kind.

Met een paar takjes en stenen verandert een bestaande speelbak al snel in een bos, tuin of dierenverblijf.

Na het spelen kunnen de materialen weer terug naar buiten of apart worden bewaard voor een volgend moment.

 

 

Verander één element per speelmoment

Je hoeft niet iedere keer meerdere nieuwe dingen toe te voegen.

Probeer eens maar één element te veranderen.

 

Bijvoorbeeld:

De eerste keer
Magisch zand + schepje + bakjes.

 

De tweede keer
Dezelfde materialen + een paar dieren.

 

De derde keer
Dezelfde materialen + een pincet.

 

De vierde keer
Dezelfde materialen + verborgen schatten.

 

De vijfde keer
Dezelfde materialen + een kleine opdrachtkaart.

 

Het spel voelt daardoor steeds net anders, terwijl de voorbereiding heel klein blijft.

Dit werkt ook prettig wanneer je merkt dat je kind graag terugkomt bij hetzelfde materiaal.

Je hoeft iets wat goed werkt niet meteen te vervangen.

 

 

Laat kinderen zelf aanvullingen kiezen

Je hoeft niet alle variatie zelf te bedenken.

 

Vraag je kind eens:

“Wat zullen we erbij leggen?”

Of:

“Wat kan dit vandaag worden?”

 

Kinderen komen vaak met combinaties waar je zelf niet direct aan zou denken.

Misschien moeten de dinosaurussen ineens in een ijssalon werken. Of wordt de boerderij omgebouwd tot dierentuin. Een paar blauwe steentjes kunnen water worden en een houten bakje verandert plotseling in een boot.

Wanneer kinderen zelf materialen kiezen, ontstaat het spel vanzelf vanuit hun eigen ideeën.

Je kunt ook twee of drie mogelijkheden neerleggen waaruit ze mogen kiezen.

 

Bijvoorbeeld:

• dieren;
• voertuigen;
• schelpen.

 

Zo blijft de keuze overzichtelijk, maar hebben ze wel invloed op het spel.

 

 

Maak combinaties in plaats van complete sets

In plaats van materialen per thema volledig bij elkaar te houden, kun je denken in losse categorieën. Bijvoorbeeld:

 

Basismaterialen

• magisch zand;
• speelklei;
• sensory flurry;
• rijst;
• natuurlijke materialen.

Gereedschap

• schepjes;
• pincetten;
• trechters;
• bakjes;
• lepels.

Thema-elementen

• dieren;
• voertuigen;
• zeefiguren;
• boerderijfiguren;
• kleine accessoires.

Extra spelmateriaal

• stenen;
• stokjes;
• vormpjes;
• kaartjes;
• lege bakjes.

 

Door uit iedere categorie één of twee onderdelen te kiezen, ontstaan vanzelf nieuwe combinaties.

Je hoeft dus niet twintig complete speelbakken te bewaren.

Met een kleinere verzameling materialen kun je al heel veel variëren.

 

 

Vier voorbeelden om direct te proberen

1. Zomerspel

Gebruik bijvoorbeeld:

• magisch zand;
• schepjes;
• bakjes;
• schelpen;
• kleine vakantie- of zeefiguren.

Vandaag is het een strand.

Een volgende keer vervang je alleen de schelpen door kleine parasolletjes of ijsvormpjes en ontstaat er weer iets anders.

 

2. Dierenspel

Gebruik:

• één basismateriaal;
• een paar dieren;
• kleine bakjes;
• eventueel natuurlijke materialen.

Maak bijvoorbeeld een boerderij, dierentuin, dierenopvang of wildpark.

De dieren blijven hetzelfde, maar de omgeving verandert.

 

3. Kleuren 

Gebruik:

• gekleurde materialen;
• een paar bakjes;
• een pincet of schepje.

Laat kinderen vrij spelen of nodig ze uit om kleuren te verzamelen en sorteren.

Een volgende keer voeg je alleen dieren of kleine voorwerpen toe die bij de kleuren gezocht kunnen worden.

 

4. Fantasiespel

Hier hoeft het thema niet vooraf vast te staan.

Leg bijvoorbeeld klaar:

• speelklei of magisch zand;
• enkele losse figuren;
• bakjes;
• een paar kleine accessoires.

Vraag:

“Wat zou dit kunnen worden?”

Misschien ontstaat er een restaurant, camping, winkel, dierentuin of compleet verzonnen wereld.

Juist wanneer niet alles vooraf bedacht is, ontstaat er ruimte voor onverwacht spel.

 

 

Herhaal gerust een favoriete speelbak

Herhaling hoeft niet saai te zijn.

Kinderen vinden het vaak juist prettig om terug te komen bij materiaal of spel dat ze al kennen.

De tweede keer gebruiken ze het misschien anders dan de eerste keer.

Waar eerst vooral werd geschept, ontstaat later misschien een verhaal. Of een kind ontdekt ineens dat een bakje ook gebruikt kan worden om afdrukken te maken.

Je hoeft een speelbak dus niet na één keer meteen compleet te vernieuwen.

Laat hem gerust nog eens terugkomen.

Je kunt daarbij één klein ding veranderen en kijken wat er gebeurt.

 

 

Kijk naar wat jouw kind graag doet

Niet ieder kind speelt op dezelfde manier.

Het ene kind vindt het geweldig om verhalen te bedenken, terwijl een ander vooral wil scheppen, vullen en leegmaken.

Sommige kinderen zoeken graag kleine voorwerpen. Anderen sorteren alles wat ze tegenkomen.

Let daarom niet alleen op welk thema populair is, maar vooral op wat je kind doet tijdens het spelen.

 

Zie je steeds dezelfde handeling terug?

Gebruik die dan als uitgangspunt.

Een kind dat graag schenkt, heeft misschien meer plezier van verschillende bakjes en een trechter dan van extra figuren.

Een kind dat graag verhalen maakt, kan juist genoeg hebben aan een paar kleine figuren en een eenvoudige omgeving.

Door daarop aan te sluiten hoef je minder materialen aan te bieden en wordt het spel vaak vanzelf rijker.

 

 

Minder voorbereiden, meer ruimte voor spel

Een speelbak hoeft geen uitgebreid project te zijn.

Je hoeft niet steeds nieuwe producten te kopen, ieder thema volledig uit te werken of iedere keer iets totaal nieuws te bedenken.

Begin met een paar materialen die goed werken.

Gebruik ze opnieuw.

Verander één onderdeel.

Laat je kind meedenken.

En kijk wat er ontstaat.

Soms is dezelfde speelbak met één ander figuurtje al genoeg voor een compleet nieuw avontuur.

 

 

Gratis printable: 20 thema’s voor je speelbak

Even geen inspiratie?

 

Download de gratis speelbak-inspiratiekaart, kies een thema en kijk hoeveel verschillende werelden er uit dezelfde materialen kunnen ontstaan.